‘Begin geen koor in je gemeente, want dat geeft gedoe’, zei mijn mentor toen ik in mijn predikantswerk begon. Natuurlijk had hij gelijk: gedoe over het repertoire, ruzie tussen de jongerenzanggroep en het kerkkoor over wie er met Kerst aan de dienst mocht meewerken. Of scheve ogen bij wie er mag soleren, enz.  Een hoop gedoe, maar waar is dat niet waar mensen samen iets van de grond moeten tillen?  Buiten of binnen de kerk, gedoe houd je . De kerk, zei Luther, is de plaats ‘waar Christus met zondaren wil samenwonen’.  Daarom bidden we zondag aan zondag  of de Geest ons saamhorig wil maken, ‘mensen met een binnenpretje’ (A. van Ruler).

Volgens de apostel blijkt uit het zingen van psalmen, hymnen en door de Geest geïnspireerde liederen dat de Heer in ons midden is.

Er wordt vaak gezegd dat protestanten naar de kerk gaan voor de preek. Vaak is dat zo, maar niet vergeten mag worden dat het lied voor velen minstens zo belangrijk is! Zie – beluister – het succes van ‘Nederland zingt’ of ‘Songs of Praise’. Waarbij het mij trouwens altijd weer opvalt dat Engelse koren met een intensiteit zingen die ik hier vaak mis. Klaagzang en lofzang ontwapenen de macht van de zinloosheid. Wie met anderen Gode zingt wordt uit de eenzaamheid uitgeleid.

Het is daarom, na veertig jaar (!), een mooi cadeau aan de kerk dat er een nieuw liedboek komt. Gelukkig kregen we ‘tussentijds’ (2005) al iets van een update, maar het meeste daarin was redelijk traditioneel. Op veel plaatsen werd er al – en waarom niet – geplukt uit allerlei bundels. Maar als argeloos kerkganger stuit je bijvoorbeeld op Iona liederen die in verschillende vertalingen circuleren of op teksten die pijn doen aan je oren.

Natuurlijk zal het nieuwe liedboek niet iedereen helemaal gelukkig kunnen maken. ‘Een messteek in de rug van kerkmusici’ , hoorde ik al. ‘Nauwelijks Opwekkingsliederen’, klaagt een ander. Ja, in de gemeente zal gekózen moeten worden. Zoals dat binnen het huidige liedboek ook overal gebeurt. Bij collega’s heb ik nog nooit gezang 439 gehoord, terwijl dat nu een piëtistische tekst is waar ik de meeste Opwekkingsliederen graag voor inruil. In mijn Amsterdamse tijd maakte de cantorij de gemeente vertrouwd met prachtige, minder bekende liederen uit het Liedboek. Maar ze zongen ook heel graag ‘Abba, Vader’ uit ‘Opwekking’ en ik zag dat het harten raakte. ‘Een stijlbreuk!’ , zei de cantor van de gemeente die ik later diende. 

En waarom mag dat niet? We leven in een wereld die door gebrokenheid gekenmerkt wordt. Tussen kyrie en gloria heen en weer geslingerd, zoeken mensen naar woorden en muziek die hun gevoelens vertolken. Leonard Cohen zingt het heel mooi:  ‘In alles zit een barst, maar juist daar doorheen schijnt het licht’.

(Woord en Dienst – Januari 2013)